توتفرنگی، نگینسرخ باغهای کردستان
استان کردستان به عنوان بزرگترین تولیدکننده توتفرنگی در کشور قطب تولید توتفرنگی در کشور محسوب شده که بر طبق آخرین آمار اعلامشده بیش از 80 درصد از کل توتفرنگی کشور در کردستان تولید و به بهرهبرداری میرسد.
که سالانه حدود 30 هزار تن توت فرنگی از سطح دو هزار و 500 هکتار استحصال میگردد که بیش از 500 هکتار آن در شهرستان کامیاران کشت شده است که بیشترین مقدار آن در روستاهای حوزه عمل این مرکز در روستاهای یمینان و نشور واقع شده است
در مورد تاریخچه توت فرنگی و ورود این میوه به ایران گفته میشود:« توت فرنگی در قرن چهاردهم بهواسطه خواص داروئیش شناختهشد و در اوایل قرن هجدهم اجداد توتفرنگی از دو نیمکره شمالی و جنوبی در اروپا، باهم تلاقی داده شدهاند و جنس توتفرنگیهای درشت میوه امروزی را بوجود آوردند.
توتفرنگی اصلاحشده در زمان صدارت اتابکاعظم از اروپا به ایران آوردشده و یکی از ارقام موجود در ایران همان رقم اتابک است که در گرگان، تهران، ارومیه و دزفول کشت و کار می شود.»
همچنین گفته میشود « توت فرنگی رقم کردستان برای اولینبار در سال 1353 توسط حضرت شیخ عثمان نقشبندی از خارج وارد و در باغ چهل هکتاری این عالم علاقمند به مسائل باغی در محمودآباد مریوان کاشتهشد.
زیبایی، خوشمزگی و طراوت این میوه و نسبت آن به باغ شیخ بزرگوار منطقه، توت فرنگی را به عنوان میوه مقدس به مردم معرفی کرد. تقدس این میوه تنها به رابطه آن با شیخ محدود نگشت و در یک برهه زمانی 10 تا 15 ساله منشأ ارتزاق و درآمد جمع کثیری از مردم کردستان شد.
توت فرنگی در یک حرکت آرام و خزنده از قریه محمودآباد مریوان از روستایی به روستایی دیگر رفت و طولی نکشید که در جریان توسعه آرام باغی، سطحی بیش از دو هزار و پانصد هکتار از زمینهای پراکنده و قطعات کوچک را در دامنههای کوهستان و حواشی رودخانههای محدوده در محدوده مثلث فرضی مریوان، کامیاران، سنندج به خود اختصاصداد و [پس از خروج از زندگی اشرافی و ورود به میان عامه مردم] چنان در زندگی و مهارتهای مردم کردستان جای گرفت که اثرات آن به عنوان یک شاخص حرفهای فرهنگی تبلور یافت و شرایط به گونهای متحول گردید که میوه (استراوبری) یا همان توتفرنگی آمریکای شمالی و جنوبی که در گوشهای زاگرس به مهمانی آمده بود مأنوس و همآوای کشاورزان منطقه گردید و امروز به عنوان شناسنامه باغی استان کردستان متجلی شده است.»
برطبق اظهار کارشناسان جهادکشاورزی کردستان توت فرنگی این استان از محصولات کاملاً ارگانیک می باشد که برای تولید این محصول کود و سم استفاده نمیشود.
این میوه در میان میوههای مناطق معتدله بینظیر و دلپذیر، در فصل بهار زودرسترین میوه در بازار بوده و به خاطر غنیبودن از ویتامین، عطر و طعم قسمتی از رژیم غذایی منظم میلیونها مردم میتواند باشد.
کارشناسان درمورد مزیتهای توسعه این محصول ارزشمند میگویند:«توتفرنگی از زودرسترین میوه در فصلبهار میباشد که خوشطعم و خوشمزه بودن، غنی بودن از ویتامینها و عناصرمعدنی و نیز قابل کشت در اراضی کمبازده و قطعات کوچک زمینکشاورزی و باغچهها میتواند موجب بهرهبرداری خانوار روستایی و اشتغالزایی آنان شود. همچنین سالمبودن اینمحصول و عدم استفاده از سموم و علفکشها نسبت به سایر محصولات باغی آن را حائز اهمیت میکند.»
یکی از نکاتی که بسیار جلب توجه مینماید وابستگی روستائیان از لحاظ معیشتی به این محصول است که موجب رونق و توسعه آن شده و این توسعه میتواند امکان صادرات محصول را به خارج از کشور ایجاد کند تا توتفرنگی هم مانند زعفران، خاویار، پسته و دیگر محصولات ارزشمند غذایی ایران در جهان شاخص و ممتاز شود.
از مشکلات معرفیشده فراروی این محصولارگانیک می توان به مدیریت و اداره مزارع توتفرنگی به صورت سنتی، مکانیزهنشدن این محصول با توجه به کوچکی قطعات و کاشت آن در شیبهای بالا، راههایارتباطی نامناسب جهت حمل محصول با توجه به فسادپذیری محصول توتفرنگی نام برد.
همچنین از بینرفتن 30 الی 35 درصد محصول به دلایل مختلف، کافی نبودن سرمایه گذاری در زمینه صنایع بستهبندی و تبدیلی این محصول، واردات محصول توتفرنگی در زمان رسیدن محصول داخلی و نیز آشنایی کم بهرهبرداران به سیستم کشت گلخانهای برای تولید خارج از فصل محصول از جمله مسائلی بود که بر سر راه این محصول کوهستانهای زاگرس قرار داشت.
