عمليات كاشت و داشت اوليه در فصل پاييز

 

- تهيه بستر بذر:

1-  در اولویت اول به صورت هیرم کاری.

2- شخم با عمق متوسط تا عمیق

3- خرد کردن کلوخه ها با ادوات دنباله بند قابل دسترس.

4- مصرف و پخش نمودن کودهای پایه.

5- تسطیح زمین با استفاده از ماله یا لولر.

6-مصرف علفکش ترفلان (صبح زود یا عصر به بعد).و مخلوط کردن علفکش با خاک با استفاده از زدن دیسک خیلی سبک(با عمق کمتر از 5 سانتی متر).

- تهيه بذر و بذرکاری :

1- محل تأمین بذر: بذر مورد نياز زارعين توسط  نمایندگی شرکت شرکت دانه های روغنی، کارگزار بخش خصوصی و یا مدیریت جهاد کشاورزی تأمین و درقبال اخذ بهاء به کشاورزان تحویل می گردد.

2-مقدار بذرمورد نیاز: بذر لازم براي هر هكتار حداکثر8 كيلوگرم می باشد.

3-بذر تحويلي بايد ضد عفوني شده و در غير آن صورت با يكي از سموم قارچكش موجود و در دسترس با اولويت ويتاواكس تيرام بصورت 5/2 در هزار ضدعفوني گردد.

كود مورد نياز براي يك هكتار زراعت كلزا:

1-حتي الامكان سعي شود كه تحويل و توصيه كودي بر اساس نتايج آزمون خاك انجام شود .

2-براي توليد (5/3 - 4) تن دانه كلزا مقادير كودي ذيل مورد نياز است.

- ازت خالص 200 كيلوگرم تقریباً معادل 400 كيلوگرم اوره (65 کیلوگرم ازت خالص برای هر تن دانه تولیدی).

- فسفر خالص70 كيلوگرم معادل 150 كيلوگرم فسفات آمونيوم یا سوپر فسفات تریپل(15-12 کیلوگرم P₂O₅ برای هر تن دانه تولیدی).

- پتاس خالص(K2O) 100 كيلوگرم تقریباً معادل 233 كيلوگرم سولفات پتاسيم.

-  گوگرد خالص (SO3) 70 کیلوگرم از منابع کودی موجود.

به منظور استفاده گیاه از کود ازته بهتر است آن را در سه مرحله به شرح زیر در اختیار گیاه قرار داد :

1-    همزمان با کاشت در پاییز 100 کیلو گرم در هکتار کود اوره.

*- در کاشت های تأخیری و در مناطق سرد جهت تسریع در رشد بوته ها بهتر است این مقدار کود در دو مرحله قبل از سرما مصرف شود.

2-    قبل از  شروع مرحله ساقه دهی 200 کیلوگرم در هکتار کود اوره.

3-    شروع مرحله گلدهی (مرحله غنچه دهی) 100 کیلوگرم در هکتار کود اوره.

*- كل كودهاي فسفره، پتاسه و سولفات روي و 100کیلو گرم كود اوره  قبل از كشت و يا همزمان با كشت مصرف مي گردد، بطوريكه اين كودها 4-3 سانتي متر پايين تر از بذر در خاك قرار گيرد. چون اثرات كودهاي پتاسه در مقاومت به خشكي و سرما به اثبات رسيده بنابراين مصرف آن حتماً صورت گيرد.

*-بعد از هر مرحله از مصرف كود ازته بصورت سرك در صورت عدم بارندگي بايد مزرعه آبياري شود.

*- با توجه به نياز زياد زراعت كلزا به گوگرد بهتر است به جاي كودهاي ازته از كود سولفات آمونيوم به مقدار 200 كيلوگرم همزمان با كشت استفاده نمود.

4-     کود سرک پاییزه به میزان 40-30 کیلوگرم و حداکثر 50 کیلو گرم در بعضی از مزارع کلزا.

زمان كاشت:

1-در شهرستانهاي سقز، ديواندره، بيجار، سنندج، قروه، دهگلان از تاريخ دهم شهريور لغايت آخر شهريور.

2-در شهرستانهاي بانه، مريوان، سروآباد و كامياران از تاريخ پانزدهم شهريور لغايت دهم مهرماه.

*- لازم به یادآوری است که تاریخ کشت همان تاریخ اولین آبیاری مزرعه است.

نوع ارقام توصيه شده و مقدار بذر مصرفي در هكتار:

ارقام توصيه شده استان کردستان عبارتند از:

1- رقم طلايه     2- رقم اكاپي(Okapi)         3- رقم ليكورد (Licord)      5-Opera  (بطوريكه رقم ليكورد و اپرا سريع الرشدتر از ساير ارقام مي باشد). مقدار بذر توصيه شده توسط بخش تحقيقات دانه روغني 8 كيلوگرم در هكتار مي باشد.

- روش كاشت كلزا:

1-کاشت با بذرکار: كاشت كلزا با اولويت بايد بوسيله بذر كار همداني با فاصله رديف 25سانتي متر انجام گيرد و در صورتيكه بذر كار همداني در منطقه موجود نباشد از بذركار تاكا با رعايت همان فواصل رديف، بذركاري انجام شود.

2-کاشت دستی (دستپاش): در صورتيكه هيچكدام از بذر كارهاي توصيه شده در منطقه موجود نباشد كاشت بوسيله دست انجام مي گردد به شرطي كه بذور حتي المقدور بطور يكنواخت در سطح مزرعه پخش گردند، سپس بوسيله ديسك سبك زير خاك گردند.

3-عمق مناسب بذر كلزا 3-1 سانتي متر و عمق بذر در هر حالت با استفاده از بذر كار يا دستپاش نبايد بيش از 3 سانتي متر باشد.

آبياري :

آبياري اوليه براي سبز نمودن بذور بلافاصله پس از كشت بايد  آبیاری سبک انجام شود و در اين مرحله رعايت نكات ذيل ضروري مي باشد.

1-براي تسهيل در امر آبياري استفاده از بذر كار همداني فارودار توصيه مي گردد.

2- آبياري در نهايت دقت و آرامي انجام شود بطوريكه هيچگونه آبشوئي در زمين حادث نگردد.

3-آب به اندازه اي وارد جويچه و يا كرت شود كه رطوبت كافي در كل مزرعه  جذب شود. آبياري دوم به فاصله  7-5 روز از آبياري اول و با دقت و آرامي انجام شود. در صورتيكه بارندگي هاي پاييزي در استان بموقع شروع نگردد آبياري مرحله سوم نيز براي اطمينان از وضعيت سبز مطلوب توصيه مي گردد.

*- درصورتی که در طول دوره رشد و نمو گیاه، حدود 30-25 میلی لیتر نزولات جوی به طور یک جا حادث شود می توان آنرا به عنوان یک نوبت آبیاری تلقی نمود در غیر آن صورت باید مزرعه را آبیاری نمود.

 

كنترل علفهاي هرز:

1-کنترل زراعی: در کشت های ردیفی با فاصله زیاد می توان علف های هرز را با پنجه غازی یا کولتیواتور سبک از بین برد.  همچنین با استفاده از تناوب زراعی مناسب بخصوص با غلات و آماده سازی زمین (هیرم کاری) در کاهش علف های هرز مؤثر است. 

 

2-کنترل شیمیایی:

الف- مصرف علفكش ترفلان بعد از تهیه بستر به مقدار (5/1 لیتردر خاک های سبک و 5/2 -2 ليتر در هكتار در خاک های سنگین) به همراه 400 ليتر آب بطور يكنواخت در سطح يك هكتار پخش و بلافاصله توسط ديسك سبك با خاك مخلوط گردد. جهت افزایش اثر علف کش بهتر است خاک مرطوب بوده و سمپاشي در صبح و يا عصر انجام گیرد. در ضمن زماني كه علفكش مصرف مي گردد نبايد زمين داراي كلوخه باشد.

ب- مصرف علف کش گالانت(2 لیتر در هکتار) یا گالانت سوپر(750 میلی لیتر در هکتار) یا نابو- اس(3 لیتر در هکتار) یا فوکوس (2 لیتر در هکتار) برای کنترل علف های هرز باریک برگ از مرحله 3 برگی تا روزت کامل کلزا، مشروط بر اینکه درجه حرارت شبانه و روز به ترتیب کمتر از 2 و 10 درجه سانتیگراد نباشد.

ج- مصرف علف کش لنترل به میزان 800-600 میلی لیتر در هکتار جهت کنترل عف های هرز پهن برگ نظیر ماشک، شبدر، یونجه وحشی، انواع کنگر، کاهو وحشی، بارهنگ، جعفری وحشی و انواع علف هفت بند در زمانی که ارتفاع علف های هرز 10 سانتی متر می باشد توصیه می شود.

د- مصرف علف کش بوتیزان استار به میزان 5/2 لیتر در هکتار بعد از کاشت و قبل از سبز شدن علف هرز در کنترل طیف وسیعی از علف های هرز نازک برگ و پهن برگ بوژه علف های هرز هم خانواده کلزا مؤثر است.

مبارزه با آفات:

1- آفت زنبور برگخوار Athalia sp.)): این افت در فصل پاییز در مزارع كلزای شهرستان مريوان و سروآباد مشاهده شده و جهت کنترل آن آفت  سموم فسفره چون فوزالون به مقدار 3-2 ليتر در هكتار و يا ديازينون به مقدار 5/1- 1 ليتر در هكتار توصیه می شود.

2-آفت شته: برای کنترل این آفت سموم سیستمیک نظیر متاسیستوکس (5/1 لیتر در هکتار)، اکاتین (2 لیتر در هکتار)، دیمکرون (5/0 لیتر در هکتار) و پریمور (1 لیتر در هکتار) توصیه می شود.

*- در مزارعی که اطراف آنها زنبور عسل پرورش داده می شود، بهتر است از سم پریمور استفاده گردد.

*- تأکید می شود مزارع کلزا از مراحل اولیه رشد تحت کنترل قرار گرفته و در صورت آلودگی به شته مومی نسبت به سمپاشی مزرعه اقدام گردد.

*- در صورت نیاز و ادامه آلودگی سمپاشی نوبت دوم به فاصله دو هفته بعد از سمپاشی اول ضروری است.

3-سوسک گرده خوار: جهت کنترل این آفت، سموم حشره کش فسفره نظیر دیازینون یا زولون به میزان 5/2 لیتر در هکتار توصیه می شود.

4-سوسک منداب: یکی از آفات مهم برگی کلزا است که در مرحله روزت و قبل از آن با تغذیه ا ز برگ موجب کاهش مقاومت به سرما و در نهایت افت تولید می گردد. برای مبارزه با این آفت ، سموم حشره کش از جمله فوزالون (3-2 لیتر در هکتار)، دیازینون (5/1-1 لیتر در هکتار) و اکامت (2-5/1 لیتر در هکتار) توصیه می شود.

5-کک چلیپائیان: خسارت این افت در مراحل اولیه رشد (از مرحله کوتیلدونی) بخصوص در مزارعی که کرپه هستند مشاهده می شود.جهت کنترل و کاهش خسارت آن بایستی موارد زیر را رعایت نمود.

الف- رعایت تاریخ کاشت و کشت بموقع.

ب- از بذور ضد عفونی شده با حشره کش هایی نظیر گائوچو.

ج- در صورت تراکم بالای کک سموم آفت کش مناسب نظیر دیازینون به میزان 2 لیتر در هکتار توصیه می شود.

6-پرندگان: برای کاهش خسارت پرندگان می توان از کشت به موقع و روشهای نظیر ایجاد صدا، مترسک و پاشیدن گوگرد به میزان 10 الی 20 کیلوگرم در هکتار در هر مرحله استفاده کرد.     

برداشت:

1-برداشت دستي (غير مستقيم): زماني است كه 50-40% بذور غلافهاي اصلي و شاخه هاي اوليه قهوه اي روشن يا متمايل به تيره باشند و برداشت معمولاً صبح و يا عصر انجام مي گيرد و بعد از برداشت بايد محصول 7-3 روز در شرايط مزرعه در معرض آفتاب بماند تا بذور سبز به رنگ تيره درآيند و زمانيكه رطوبت دانه به 15-12% رسيد خرمنكوبي انجام مي گردد.

2-برداشت با كمباين (مستقيم): زماني انجام مي گيرد كه 90-85%  دانه درون  غلاف های ساقه اصلی شاخه های اولیه به رنگ قهوه ای روشن یا تیره متمایل شدند. میتوان محصول را برداشت نمود، در این حالت تنظیمات کمباین باید به درستی انجام شود. (چرخ و فلک و هد کمباین تا حد ممکن در بالاترین سطح قرار گیرد، به طوری که غلاف های کلزا را از پشت به داخل کمباین هدایت کند و بقایای کمتری وارد کمباین شود، ارتفاع هلیس از کف پلاتفرم 20-12 میلی متر و فواصل در طرفین کاملاً یکسان باشد، دور استوانه کوبنده و ضد کوبنده 900-800 و سرعت پنکه 450-350 دور در دقیقه تنظیم شود).

*- در صورتیکه ریزش غلاف زیاد باشد، برداشت مضاعف توصیه می شود.