کشت گلرنگ در کردستان
گلرنگ گیاهي است با خصوصيات مطلوب زراعي نظير مقاومت نسبي به شوري خاك، تحمل به خشكي، سازگاري وسيع با شرايط مختلف آب وهوايي، مقاومت بالا به سرماي زمستانه (تيپ پاييزه) دارای روغن مطلوب با بيش از 90% اسيدهاي چرب غيراشباع از جايگاه ويژهاي در بين دانههاي روغني برخوردار ميباشد، اين گياه در دامنه وسيعي از انواع خاكهاي زراعي كشت ميگردد ولي براي دستيابي به محصول اقتصادي نياز به خاكي عميق و 7=PH ميباشد.
1- عمليات آمادهسازي زمين، كاشت، داشت و برداشت گياه گلرنگ:
1- انتخاب زارعين و عقد قرارداد با آنها.
1-1- زارعينی كه براي زراعت گلرنگ انتخاب مي شوند بايد جزو زارعين پيشرو منطقه و آگاه به مسايل فني باشند تا كليه موارد مربوط به اين زراعت را براي بدست آوردن توليد بيشتر رعايت نمايند.
2-1- عقد قرارداد با زارعين پس از بازديد مزارع آنها و تهيه كروكي زمين مورد نظر انجام ميگيرد و در زراعت آبي گلرنگ بايد زارع آب كافي براي آبياري در اختیار داشته باشد.
3-1- پس از انتخاب زارعين و عقد قرارداد با آنها بصورت مجزا در فصل بهار قبل از شروع كشت براي كليه افراد طرف قرارداد كلاس آموزشي در زمينه تهيه بستر كاشت و داشت تشكيل گردد.
2- تهيه بستر بذر و تهيه بذر
بستر بذر گلرنگ بايد كاملاً آماده و نرم باشد تا علاوه بر عمليات آبياري در مزارع آبی، كاشت بخوبي انجام گيرد بذر بتواند به صورت يكنواخت سبز شود. بنابراين زمين مورد نظر براي كاشت بايد بوسيله شخم و ديسك كاملاً آماده گردد بذور مورد نياز زارعين توسط نمايندگي شركت دانههاي روغني تأمين و در اختيار مناطق اجرايي قرار می گيرد تا در قبال اخذ بهاء تحويل زارعين طرف قرارداد شود (از تحويل بذور به كشاورزان بدون اخذ وجه بهاء جداً جلوگيري و ممانعت بعمل آيد)، لازم است بذور قبل از كاشت با يكي از سموم موجود در منطقه با اولويت ويتاواكس تيرام بصورت 5/2 در هزار ضدعفوني شود.
3- نياز كودي گياه گلرنگ:
كودهاي توصيه شده در اولويت اول براساس آزمون خاك در غير اينصورت بشرح ذيل ميباشد:
الف) گلرنگ آبي:
1- ازت خالص 75 كيلوگرم معادل 163 كيلوگرم اوره.
2-فسفر خالص 75 كيلوگرم معادل 105 كيلوگرم فسفات آمونيم.
3- مصرف كودهاي پتاسه به جز در مناطقي كه كمبود دارند ضرورتي ندارد.
كود فسفره توصيه شده قبل از كاشت و يا همزمان با كاشت مصرف گردد و كودهاي ازته در دو مرحله شامل مرحله ساقه دهي 50 كيلوگرم ازت خالص و در مرحله غنچه دهي 25 كيلوگرم ازت خالص بصورت سرك مصرف گردد.
ب) گلرنگ ديم:
در كشت بهاره مناطق معتدل سرد 80 كيلوگرم اوره و 40 كيلوگرم فسفات آمونيم همزمان با كشت توصيه گرديده است.
4- عمق و مقدار بذر مورد نياز گلرنگ:
الف) در زراعت بهاره آبي مقدار بذر مصرفي 30-25 كيلوگرم درهكتار.
ب) در زراعت ديم مقدار بذر مصرفي 25-20 كيلوگرم درهكتار .
ج) عمق مناسب بذر 5-3 سانتی متر، ضمناً گلرنگ به کشت عمیق حساس بوده لذا رعایت عمق توصیه شده مورد تأکید است.
5- زمان كاشت گلرنگ در شرايط كردستان:
الف) كشت بهاره آبي از اواخر اسفند ماه پس از سپري شدن فصل سرما تا اواخر فروردين ماه.
ب) كشت بهاره ديم در مناطق معتدل سرد در اسفند ماه و اوایل فروردین ماه به محض گاورو شدن زمين توصيه ميشود.
6- ارقام توصیه شده گلرنگ:
الف) براي كشت در شرايط بهاره اعم از آبي و ديم، رقم محلي اصفهان كه بيخار و داراي گلهاي قرمز است، اما چون توده محلي است از عملكرد بالايي برخوردار نميباشد.
ب) لاین سینا (PI-537598) براي شرايط انتظاری و بهاره توصيه شده است (رقم اصلاح شده است) در صورت عدم دسترسی از رقم IL-111 می توان استفاده نمود.
7- كنترل علفهاي هرز پهن برگ و باريك برگ در زراعت گلرنگ:
براي كنترل علفهاي هرز پهن برگ در زراعت بهاره در شرايط آبي از علفكش ترفلان به مقدار 5/2 ليتر در هكتار بعلاوه 400 ليتر آب قبل از كشت مصرف و بوسيله ديسك زير خاك گردد، براي كنترل علفهاي هرز نازك برگ از سموم گالانت یا نابواس به مقدار توصيه شده و بعد از سبزشدن علفهاي هرز و لحاظ نمودن درجه حرات شبانه 15-10 درجه سانتيگراد (ميانگين درجه حرارت) استفاده نموده در شرايط ديم با رعايت مسايل بهزراعي عمليات شخم و ديسك زني مي توان علفهاي هرز را كاهش داد.
8- روش كاشت:
براي كاشت مي توان از بذركارهاي موجود در زراعت غلات استفاده و يا به صورت دست پاش کشت انجام شود.
9- آبياري:
آبياري گلرنگ آبی بايد در مراحل كشت، جوانه زني، رشد سريع ساقه، غنچه دهي، گلدهي و دانهبندي انجام داد ولي اين گياه در اوايل رشد به آبياري زياد حساس است و بيماري فيتوفترا در آن توسعه مييابد و بايد از ماندآبي شدن آب در مزرعه جلوگيري شود، البته در سال زراعی جاری کشت آبی گلرنگ برای استان لحاظ نشده است.
10- آفات گلرنگ:
10-1- مگس گلرنگ:
از مهمترين آفات گلرنگ است كه بهترين زمان مبارزه با اين آفت در مرحله شروع غنچهدهي و به محض مشاهده مگس در مزرعه از سم ديازنيون به مقدار يك ليتر در هكتار استفاده شود و پانزده روز بعد سمپاشي مجدد قابل توصيه است. خسارت اين آفت در ارقام بيخار بهاره بيشتر است و درشهرستان دهگلان با توجه به آلودگی شدید مزارع سال قبل و به صورت بومی درآمدن آفات در صورت کشت بهاره حتماً مزارع گلرنگ با نظارت اداره حفظ نباتات شهرستان نسبت به مبارزه شیمیایی اقدام گردد.
10-2- كرم غوزه گلرنگ:
لاروها ابتدا از برگهاي اطراف غوزه و سپس از غوزه تغذيه مينمايند كه در صورت همزماني اين آفت با مگس گلرنگ مي توان با يك نوبت سمپاشي هر دو آفت را كنترل نمود.
10-3- شته سبز(روسی):
شته يكي از آفات مهم گلرنگ است كه در صورت مشاهده و در موارد ضروري با استفاده از يكي از سموم متاسيستوكس، پريمور و اكاتين به مقدار مناسب و با توصيه كارشناس حفظ نباتات شهرستان مبارزه شيميايي انجام شود.
11- بيماريهاي گلرنگ:
مهمترين بيماري گلرنگ عبارتند از: بوته ميري، زنگ، لكهبرگي، سفيدك داخلي و سطحي كه براي كنترل اين بيماريها رقم مقاوم توصيه شده است و براي كنترل سفيدك پودري مي توان از سموم گوگردي استفاده نمود.
12- برداشت گلرنگ:
برداشت گلرنگ با استفاده از كمباین به راحتي انجام مي گيرد و احتياج به تغييرات زيادي ندارد، زماني كه رطوبت دانههاي گلرنگ به 12-8% رسيد مي توان آن را بصورت مكانيزه برداشت نمود.
